Ceviz Kurdu İlacı Ne Zaman Atılır? Kurtlu Cevizi Önlemek

Ceviz kurdu (iç kurdu) ilacı takvime göre değil, kelebeğin uçuşuna ve yumurtadan larva çıkışına göre atılır. Bahçeye Nisan sonu-Mayıs başında feromon tuzak asılır; ilk kelebek yakalandıktan sonra sıcaklık toplamı 150 gün-dereceye ulaştığında birinci döl larvaları çıkmaya başlar ve ilaçlama bu döneme denk getirilir. Meyveler genellikle fındık büyüklüğündedir. Cevizde zarar yapan asıl döl birinci döldür; ona karşı 2, gerekirse ikinci döle karşı 1 ilaçlama çoğu bahçede yeterlidir. Bölgenizdeki tahmin-uyarı duyurularını takip etmek, ilaçlama gününü bulmanın en kolay yoludur.

İç Kurdunun Cevizdeki Zararı

Cevizdeki iç kurdu, elma iç kurdu olarak da bilinen bir kelebeğin larvasıdır; elma, armut ve ayvada da zarar yapar. Cevizde yılda 2 döl verir.

• Birinci döl larvaları yeşil kabuktan girer, henüz sertleşmemiş iç kabuğu delerek cevizin içinde beslenir. Bu meyveler dökülür. Ekonomik zararın asıl kaynağı bu döldür.
• İkinci döl larvaları daha çok yeşil kabukta beslenip kabuk altında galeri açar. Bu dönemde sert kabuk oluştuğu için çoğu zaman içe giremez.
• Ancak kabuğunda açıklık kalan çeşitlerde ikinci döl larvası sap çukurundan veya kabuğun birleşme yerindeki aralıktan içeri girip zarar verebilir.

Mücadele yapılmayan ceviz bahçelerinde iç kurdunun meyvede %18-22 oranında zarar yaptığı belirlenmiştir.

Kurtlu Cevizin Tanınması

Kurtlu cevizi erken tanımak hem o yılki zararı hem gelecek yılki popülasyonu azaltır:

• Yeşil kabuk üzerinde küçük bir giriş deliği ve çevresinde kararma, deliğin ağzında larva pisliği görülür.
• Larvalar genellikle meyvelerin birbirine veya yaprağa değdiği yerlerden, sap dibinden veya meyvenin yanından girer.
• Haziran-Temmuz'da yere dökülen küçük cevizlerin bir kısmı kurtludur; kesildiğinde içinde galeri, pislik ve beyazımsı pembe larva bulunur.
• Olgun larva 15-20 mm boyundadır.
• Hasatta kurtlu cevizin içi yenmiş, pislikle dolu ve küflenmiş çıkar.

Zararlının Yıllık Döngüsü ve Döl Sayısı

İç kurdu kışı olgun larva olarak, ağaç gövdesinin çatlak kabukları arasında, yere dökülmüş bitki artıklarında, meyvelerin içinde ve depolarda ördüğü koza içinde geçirir. Kışta larvaların %30-40'ı faydalı böcekler ve hava koşulları nedeniyle ölür.

• Nisan: Kışlayan larvalar pupa olur.
• Nisan-Mayıs: Birinci döl kelebekleri çıkmaya başlar; çıkış Haziran sonuna kadar sürer.
• Kelebekler çıkıştan 1-3 gün sonra çiftleşip yumurta bırakır. Bunun için akşam alacakaranlık sıcaklığının üst üste iki akşam 15°C'nin üzerinde olması gerekir.
• Yumurtalar meyveler fındık büyüklüğündeyken, genellikle meyvenin üzerine tek tek bırakılır. Bir dişi 30-70 yumurta bırakır.
• Yumurtadan çıkan larva aynı gün içinde, 4-8 saatte meyveye girer ve içeride 30-40 gün beslenir.
• Temmuz-Ağustos: İkinci döl kelebekleri görülür.

Larvanın meyveye girmeden önceki birkaç saati mücadelenin tek açık penceresidir; içeri giren larvaya ilaç ulaşmaz. Bu yüzden ilaçlama zamanlaması her şeyden önemlidir.

Feromon Tuzakla İzleme

Feromon (eşeysel çekici) tuzak, dişi kelebeğin kokusunu taklit eden bir kapsülle erkek kelebekleri yapışkan tablaya çeker. Hem kelebek çıkışını hem de yoğunluğu gösterir.

• Asma zamanı: 1 Ocak'tan itibaren sıcaklık toplamı 80 gün-dereceye yaklaştığında, yani genellikle Nisan sonu-Mayıs başında, kelebekler çıkmadan 7-10 gün önce.
• Sayı: Her 100 ağaç için 1 tuzak, bahçe başına en az 2 tuzak.
• Yer: Ağaç tacının dış kısmına, güney-güneydoğu yönüne, yerden 1,5-2 metre yüksekliğe.
• Kontrol: İlk kelebek yakalanana kadar haftada 2-3 kez, sonra haftada bir. Yakalanan kelebekler sayılıp tabladan temizlenir.
• Bakım: Feromon kapsül 4-6 haftada bir, yapışkan tabla gerektikçe değiştirilir. Tuzaklar hasada kadar bahçede kalır.

Tuzak tek başına mücadele yöntemi değildir; ne zaman ve gerekip gerekmediğine karar vermenin aracıdır.

İlaçlama Zamanının Belirlenmesi

İç kurdunun gelişme eşiği 10°C'dir. Her gün için etkili sıcaklık şöyle hesaplanır: günlük etkili sıcaklık = (en düşük sıcaklık + en yüksek sıcaklık) ÷ 2 − 10. Bu değerler toplanarak gün-derece bulunur. İlaçlama zamanı şu ölçütlere göre belirlenir:

Ayrıca tuzaklardaki kelebek sayısı en yüksek noktadan düşüşe geçtiğinde ve meyvelerin yarısı fındık iriliğine ulaştığında ilaçlama önerilir. Bu hesapları her üretici kendisi yapamaz; Tarım ve Orman Bakanlığının bölgelere kurduğu elektronik tahmin ve uyarı istasyonları sıcaklık verisini toplar ve İl-İlçe Müdürlükleri ilaçlama zamanını duyurur. Bu duyuruları takip edin.

Genel olarak birinci döle karşı yaklaşık 20 gün arayla 2, ikinci döle karşı 1 ilaçlama yeterlidir. Cevizde ikinci döl çoğu zaman zarar yapmadığı için, kabuğu tam kapanan çeşitlerde ikinci döl ilaçlaması gerekmeyebilir. Kimyasal mücadelede %2'ye kadar ürün kaybı kabul edilebilir sayılır. İlaç ve doz İl-İlçe Müdürlükleri ve reçete yetkilileri tarafından belirlenir; etiketteki hasat öncesi bekleme süresine uyulmalıdır.

Kültürel Önlemler: Dökülen Meyveyi Toplama

Kültürel önlemler popülasyonu yıldan yıla düşürür ve ilaç ihtiyacını azaltır:

• Yere dökülen kurtlu meyveleri haftada bir toplayıp imha edin. İçlerindeki larvalar olgunlaşıp toprağa veya kabuk altına geçmeden yok edilmelidir.
• Haziran başında ağaç gövdesine yerden yaklaşık 50 cm yükseklikte, 2,5-3 cm eninde oluklu mukavva şeridi iki kat sarın. Pupa olmak için buraya gelen larvaları haftalık kontrollerle toplayın.
• Ceviz bahçesinin içine ve yakınına elma, armut ve ayva dikmeyin; bunlar iç kurdunun diğer konukçularıdır.
• Ceviz depolarını ve ambalaj yerlerini bahçenin yanına kurmayın; depodaki kozalardan çıkan kelebekler bahçeye geçer.
• Gövdedeki çatlak, kalkık kabukları temizleyin; kışlayan larvaların saklandığı yerlerdir.

Biyolojik ve Çevre Dostu Yaklaşımlar

İç kurdunun doğada çok sayıda düşmanı vardır. Kuşlar, özellikle ağaçkakanlar, tuzak bantlara gelen larvaların %80-95'ini yok edebilir. Trichogramma adlı küçük arıcıklar iç kurdu yumurtalarının %15-76'sını parazitler. Bu faydalıları korumak için:

• Gereksiz ve geniş etkili ilaçlamadan kaçının; seçici ilaçları tercih edin.
• Bahçe kenarında yabani gül, böğürtlen gibi barınak bitkileri ve nane, yabani havuç, rezene gibi çiçekli bitkileri koruyun.
• Trichogramma üretilip bahçelere salınabilir.

Çiftleşmeyi engelleme (şaşırtma) tekniğinde, bahçeye ağaç başına belirli sayıda feromon yayıcı asılır; erkek kelebekler dişileri bulamaz ve yumurtalar döllenmez. Yayıcılar tuzaklarda ilk kelebek yakalandıktan sonraki 1-3 gün içinde, ağaç boyunun üçte ikisinin üzerine asılır; sınır sıralarına iki kat doz uygulanır. Etki süresi 120-140 gün olduğu için sezonda bir kez yeterlidir. Yöntemin başarılı olması için alanın tam izole ise en az 3 hektar, yarı izole ise 5 hektar, izole değilse 10 hektar olması gerekir. Hasattan bir hafta önce kurtlu meyve oranı %5 ve altındaysa yöntem tek başına başarılı sayılır. İç kurdunun zarar eşiği çok düşük olduğu için yalnız biyolojik mücadeleyle tam başarı çoğu zaman sağlanamaz.

Mücadelede Sık Yapılan Hatalar

• İlacı takvime göre, "Mayıs'ın ilk haftası" gibi sabit bir tarihte atmak.
• Larva meyveye girdikten sonra ilaçlamak; içerdeki larvaya ilaç ulaşmaz.
• Feromon tuzağı hiç asmamak veya kapsülünü değiştirmemek.
• Dökülen kurtlu cevizleri ağaç altında bırakmak.
• Bahçe kenarındaki elma, armut ve ayvayı unutmak.
• Her hafta geniş etkili ilaç atıp faydalı böcekleri yok etmek.
• Etiketteki son ilaçlama ile hasat arası süreye uymamak.

Sıkça Sorulan Sorular

Cevizde iç kurdu nasıl önlenir?

Feromon tuzakla kelebek çıkışı izlenir, ilaçlama birinci döl larva çıkışına denk getirilir. Dökülen meyveler haftalık toplanır, gövdeye Haziran başında oluklu mukavva bant sarılır ve bahçe yakınına elma, armut, ayva dikilmez.

Ceviz kurdu ne zaman ilaçlanır?

İlk kelebek yakalandıktan sonra sıcaklık toplamı 150 gün-dereceye ulaştığında birinci döl larvaları çıkar; ilaçlama bu döneme, meyveler fındık büyüklüğündeyken yapılır. Tarih yıldan yıla değiştiği için tahmin-uyarı duyurularını takip edin.

Kurtlu ceviz nasıl anlaşılır?

Yeşil kabukta küçük bir giriş deliği, etrafında kararma ve larva pisliği görülür. Erken dökülen cevizler kesildiğinde içinde galeri ve beyazımsı pembe larva bulunur.

Feromon tuzak işe yarar mı?

Evet, ama tek başına mücadele yöntemi değildir. Kelebek çıkışını ve yoğunluğu göstererek ilacın ne zaman ve gerekip gerekmediğini belirler. Geniş ve izole alanlarda feromon yayıcılarla çiftleşmeyi engelleme tekniği uygulanabilir.

Dökülen cevizler toplanmalı mı?

Evet. Dökülen kurtlu cevizlerdeki larvalar olgunlaşıp kışlamaya geçmeden haftada bir toplanıp imha edilmelidir. Bu, ertesi yılın kurt yoğunluğunu belirgin şekilde düşürür.