Çerezlik Kabak Ne Zaman Ekilir? Sıra Arası ve Derinlik

Çerezlik kabak, son donlar geçtikten ve toprak sıcaklığı 10-12 °C'ye ulaştıktan sonra ekilir. İç Anadolu'da bu dönem Nisan sonu-Mayıs başıdır; Tomarza gibi yüksek yerlerde ekim Mayıs'ın ilk haftasından sonra başlar ve ay sonuna kadar tamamlanır. Tohum 3-5 cm derinliğe atılır; sulu şartta sıra arası 80-100 cm, kıraçta 150-200 cm bırakılır.

Ekim Zamanını Belirleyen Etkenler

Ekim günü takvimden çok tarladaki koşullara göre seçilir. Dört etken birlikte değerlendirilir:

• Son don tarihi: Kabak fidesi -2, -3 °C'de ölür. Geç don riski geçmeden ekim yapılmamalıdır.
• Toprak sıcaklığı: Çimlenme için 10-12 °C gerekir.
• Toprak nemi: Tava kaçırılmamalıdır; nem azaldıysa ekim öncesi sulama yapılıp toprak tava getirilir.
• Hasat dönemi: Ekim çok gecikirse çekirdek dolumu ve kurutma sonbahar yağışlarına kalır.

Toprak Sıcaklığı Şartı

Kaynaklar çimlenme için 10-13 °C arasını verir; Tomarza belgesinde bu eşik 11-12 °C'dir. Soğuk toprakta tohum geç çimlenir veya çürür, çıkış seyrek ve düzensiz olur. Tomarza'da 20 cm derinlikteki toprak sıcaklığı Mayıs'ta ortalama 14,6 °C, Haziran'da 19,2 °C'dir; bu yüzden bölgede Mayıs ekimi güvenlidir.

Pratik ölçüm için sabah erken saatte 5-10 cm derinliğe toprak termometresi batırılır. Üst üste birkaç gün 10 °C'nin üzerinde okunuyorsa ekime başlanabilir.

Doğrudan Ekim ve Fide ile Dikim

Çerezlik kabak geniş alanlarda yetiştirildiği için neredeyse her zaman tarlaya doğrudan tohumla ekilir. Ekim elle ocak usulü veya mibzerle yapılır; pnömatik mibzerler hem tohumu hem de taban gübresini aynı anda bırakabilir. Fide ile dikim küçük alanlarda ve erkencilik istenen bahçelerde uygulanır; tarla ölçeğinde fide masrafı çekirdek ürünü için genellikle karşılanmaz.

Dönüme Tohum Miktarı

• Elle ocak usulü: Dekara 1-1,5 kg, her ocağa 2-3 tohum.
• Mibzerle ekim: Dekara 500-750 g.
• Aksaray'da pnömatik mibzerle: Dekara 0,9-1,2 kg.
• Kazımkarabekir ve Hatay uygulaması: Dekara ortalama 1 kg.

Tohum miktarının ayrıntılı hesabı ayrı bir yazının konusudur; burada esas olan, ekim zamanında doğru tohumun doğru sıklıkta bırakılmasıdır.

Sıra Arası ve Ocak Arası Mesafe

Mesafe, sulu-kıraç şarta ve bitkinin yayılıcı ya da dik gelişmesine göre seçilir:

• Sulu şart: Sıra arası 80-100 cm, sıra üzeri 40-50 cm.
• Kıraç şart: Sıra arası 150-200 cm, sıra üzeri 80-100 cm.
• Kare ocak düzeni: 60×60, 70×70 veya 80×80 cm.
• Tomarza uygulaması: Sıra arası 70-80 cm, sıra üzeri 50-75 cm.

Kıraçta mesafe genişletilir, çünkü her bitki daha geniş bir alandan su toplamak zorundadır.

Sık Ekimin Meyve Sayısına Etkisi

Sık ekilen tarlada bitki sayısı artar ama bitki başına meyve sayısı ve çekirdek dolgunluğu düşer. Tomarza belgesinde tek bitkinin 2-5 meyve tuttuğu, daha çok bitki bırakmanın verimi düşürüp kalitesiz meyve oluşturduğu belirtilir. Seyrek ekimde ise bitkiler toprağı geç örter, boş kalan alanda ot gelişir ve dekar başına meyve sayısı azalır. Doğru denge, her ocakta tek güçlü bitki bırakmak ve mesafeyi su durumuna göre ayarlamaktır.

Ekim Derinliği ve Çıkış

Tohum 3-5 cm derinliğe ekilir; kaynaklarda üst sınır 6 cm'dir. Hafif ve kuru toprakta derine, ağır ve nemli toprakta yüzeye yakın ekilir. Uygun koşullarda çıkış 10-12 gün, en geç 2 hafta içinde olur. Çıkışa yakın yağış veya yağmurlama sulamadan sonra oluşan kaymak tabakası yüzde 50-60'a varan eksik çıkışa yol açabilir; bu tabaka hafif bir çapa ile kırılmalıdır.

Bölgelere Göre Ekim Takvimi

• Nevşehir ve Aksaray: Nisan sonu-Mayıs başı.
• Kayseri Tomarza: Mayıs'ın ilk haftasından sonra, ay sonuna kadar.
• Karaman Kazımkarabekir: Nisan-Mayıs, toprak 10-13 °C olunca.
• Trakya ve geçit bölgeleri: Son don sonrası, genellikle Mayıs.
• Akdeniz ve Ege sahili: Toprak daha erken ısındığı için Nisan ayı.

Sıkça Sorulan Sorular

Çerezlik kabak hangi ayda ekilir?

İç Anadolu'da Nisan sonu ile Mayıs başında ekilir. Yüksek ve soğuk yerlerde ekim Mayıs'ın ilk haftasından sonraya kalır.

Dönüme kaç kabak tohumu ekilir?

Elle ekimde dekara 1-1,5 kg, mibzerle 500-750 g tohum kullanılır. Elle ekimde her ocağa 2-3 tohum bırakılır.

Kabak sıra arası kaç metre olmalı?

Sulu şartta 80-100 cm, kıraçta 150-200 cm olmalıdır. Sıra üzeri sulu şartta 40-50 cm, kıraçta 80-100 cm bırakılır.

Kabak fide ile dikilir mi?

Dikilebilir ama çerezlik kabakta tarla ölçeğinde doğrudan tohum ekimi yaygındır. Fide küçük alanlarda erkencilik için tercih edilir.

Kabak kaç cm derine ekilir?

3-5 cm derinliğe ekilir. Hafif ve kuru toprakta 5-6 cm'ye inilebilir.