Safkan İngiliz Atı (Thoroughbred)
Dünyanın en hızlı at ırkı Safkan İngiliz (Thoroughbred); 157-173 cm boyu, yarışta saatte 60-70 km hızı ve 17. yüzyıldan beri tutulan soy kütüğüyle bilinir.

Safkan İngiliz atı (Thoroughbred, halk arasında İngiliz atı), 17. ve 18. yüzyıl İngiltere'sinde yarış için geliştirilmiş, dünyanın en hızlı at ırkıdır. Omuz yüksekliği genellikle 157-173 cm, ağırlığı 450-550 kg arasındadır. Yarışta saatte 60-70 km hıza ulaşır. Türkiye'de hipodromlarda koşan atların büyük bölümü bu ırktandır.
Safkan İngiliz Atı Nedir?
Safkan İngiliz atı, İngiltere'deki yerli kısrakların Arap, Berberi ve Türkmen kökenli doğu aygırlarıyla çiftleştirilmesinden doğmuş "sıcakkanlı" bir yarış atıdır. Uluslararası adı Thoroughbred'dir; Türkçede "safkan", "İngiliz atı" ya da "safkan İngiliz" diye anılır.
"Safkan" sözcüğü halk arasında her soylu at için kullanılsa da at yarışçılığında Thoroughbred, soyu resmi kayıtla belgelenmiş İngiliz atını anlatır.
Safkan İngiliz Atının Özellikleri
| Özellik | Safkan İngiliz atında |
|---|---|
| Omuz (cidago) yüksekliği | Genellikle 157-173 cm; ortalama 163 cm civarı |
| Ağırlık | 450-550 kg |
| Renk | Doru, yağız doru, al (kestane), kır; siyah nadir |
| Hız | Yarışta saatte 60-70 km |
| Yapı | Uzun bacaklar, derin göğüs, uzun boyun, düz baş profili |
| Mizaç | Enerjik, hassas, cesur, rekabetçi |
| Ömür | Genellikle 25-28 yıl |
| Başlıca kullanım | Düz koşu ve engelli yarış, engel atlama, üç günlük yarışma, ıslah |
İngiliz Atı Kaç Km Hız Yapar?
Safkan İngiliz atı yarış sırasında saatte 60-70 km hıza ulaşır. Kayıtlara geçen en yüksek hız, 2008'de Winning Brew adlı kısrağın kısa mesafede ulaştığı yaklaşık 70,8 km/saattir. Bu hız ancak birkaç yüz metre sürdürülebilir; 2.000 metrelik bir koşuda ortalama hız saatte 55-60 km dolayındadır.
Bu hızın sebebi ırkın yapısıdır: uzun bacaklar uzun adım, büyük kalp ve akciğerler yüksek oksijen taşıma, hızlı kasılan kas lifleri de kısa sürede büyük güç sağlar.
Kökeni ve Tarihçesi
Irkın temelini, 17. yüzyılın sonu ile 18. yüzyılın başında İngiltere'ye getirilen üç doğu aygırı oluşturur. Bugün yaşayan bütün Safkan İngiliz atlarının soyu baba hattında bu üç aygıra dayanır:
- Byerley Turk: 1680'lerde İngiltere'ye getirildi; Osmanlı ordusundan ele geçirilmiş bir savaş atı olduğu anlatılır.
- Darley Arabian: 1704'te Halep'ten İngiltere'ye gönderildi. Bugünkü yarış atlarının büyük çoğunluğu baba hattında ona dayanır.
- Godolphin Arabian: 1729 civarında İngiltere'ye ulaştı; Berberi ya da Arap kökenli olduğu düşünülür.
Darcy Yellow Turk ve Darcy White Turk gibi başka doğu aygırları da 17. yüzyılda İngiltere'ye getirildi ve ırkın genetik temeline katkıda bulundu.
Soy Kütüğü (Stud Book) Sistemi
Safkan İngiliz atı, soy kaydı sistemli olarak tutulan ilk hayvan ırklarından biridir. İlk General Stud Book 1791'de yayımlandı. Bugün bir atın Safkan İngiliz sayılması için bütün atalarının bu kayıtlarda yer alması gerekir. Irkın kuralı gereği yarış atları yalnızca doğal aşımla üretilir; suni tohumlama ile doğan taylar kayda alınmaz.
Arap Atı ile İngiliz Atı Arasındaki Fark
İki ırk en çok karıştırılan atlardır. Safkan İngiliz atının atalarında Arap kanı bulunsa da bugün çok farklı yapıdadırlar:
| Özellik | Safkan İngiliz atı | Arap atı |
|---|---|---|
| Boy | 157-173 cm | 140-156 cm |
| Ağırlık | 450-550 kg | 360-450 kg |
| Baş profili | Düz, uzun | Küçük, burun üstü içbükey ("çukur burun") |
| Kuyruk | Normal taşınır | Yüksek bağlantılı, koşarken kalkık |
| Güçlü olduğu alan | Kısa ve orta mesafede hız | Uzun mesafede dayanıklılık |
| Türkiye'de yarış | Ayrı İngiliz koşuları | Ayrı Arap koşuları |
Kısacası "Arap atı mı daha hızlı, İngiliz atı mı?" sorusunun cevabı mesafeye bağlıdır: kısa ve orta mesafede İngiliz atı, 100 km'yi aşan dayanıklılık yarışlarında Arap atı öne geçer.
Fiziksel Özellikleri
- Baş ve boyun: Baş düz profilli ve zariftir; boyun uzun ve ince, gövdeye iyi bağlanmıştır.
- Göğüs: Derin ve geniştir; büyük kalp ve akciğerlere yer açar.
- Sırt ve sağrı: Sırt kısa ve güçlü, sağrı kaslı ve uzundur.
- Bacaklar: Uzun, ince kemikli ve kuru yapılıdır. Bu yapı hız kazandırır ama sakatlıklara da açıktır.
- Deri ve tüy: İnce deri ve kısa, parlak tüy vardır; damarlar belirgin görünür.
Mizacı ve Karakteri
- Enerjik: Sıcakkanlı ırkların en belirgin örneğidir; uzun süre hareketsiz kalmaktan hoşlanmaz.
- Hassas: Çevredeki değişime çabuk tepki verir, ani seslerden ürkebilir.
- Cesur ve rekabetçi: Yarışta öne geçme isteği güçlüdür.
- Zeki: Hızlı öğrenir; ancak sabırlı ve tutarlı bir eğitim ister.
Kullanım Alanları
- At yarışları: Düz koşu ve engelli koşuların temel ırkıdır.
- Engel atlama ve üç günlük yarışma: Yarış kariyeri biten birçok at, yeniden eğitilerek bu branşlarda kullanılır.
- Islah: Birçok spor atı ırkının (Hanoverian, Holsteiner gibi) geliştirilmesinde kullanılmıştır.
- Binicilik: Yarıştan çıkan sakin atlar binicilik kulüplerinde ve özel binicilikte kullanılır.
Türkiye'de Safkan İngiliz Atı
Türkiye'de Safkan İngiliz yetiştiriciliği ve yarışçılığı devlet denetiminde yürür:
- Türkiye Jokey Kulübü (TJK): Yarışları düzenler; atların kayıt ve yarış geçmişi TJK sisteminden sorgulanabilir.
- TİGEM Karacabey Harası: Devletin safkan aygır ve kısrak yetiştirdiği başlıca merkezdir.
- Özel haralar: Başta Marmara ve İç Anadolu olmak üzere özel yetiştiriciler de tay üretir.
Türkiye'de İngiliz ve Arap atları ayrı koşularda yarışır.
İngiliz Atı Fiyatı
Safkan İngiliz atının fiyatı, atın yarış kariyerine ve soyuna göre çok geniş bir aralıkta değişir. 3 Kasım 2026 itibarıyla Türkiye'deki ilanlarda görülen örnekler şunlardır:
- TJK'dan çıkmış, acemiye uygun binek erkek at: 73.000 TL
- Safkan İngiliz engel atlama atı: 175.000 TL
- Yarış için yetiştirilmiş erkek tay: 850.000 TL
Yarışı bırakmış atlar binek olarak daha uygun fiyata bulunur; şampiyon soyundan gelen taylar ise müzayedelerde çok daha yüksek fiyatlara satılabilir. Alırken TJK kaydı ve veteriner raporu mutlaka istenmelidir.
Bakım ve Beslenmesi
- Yüksek enerjili yem: Yarıştaki atlar kaliteli kuru otun yanında yulaf ve hazır yarış yemleri tüketir. Yarıştan çıkan atlarda kesif yem azaltılmalıdır.
- Bacak ve tırnak bakımı: İnce bacaklar ve ince tırnak duvarı nedeniyle tendon ve tırnak sorunlarına açıktır; düzenli nallama ve bacak kontrolü gerekir.
- Mide sağlığı: Yoğun antrenman ve stres altındaki atlarda mide ülseri sıktır; uzun süre aç bırakılmamalı, kaba yem sık verilmelidir.
- Örtü ve barınak: İnce derisi ve kısa tüyü nedeniyle soğukta battaniye (at örtüsü) kullanılmalıdır.
İlgili Rehberler
- Yarış ve Spor Atlarının Beslenmesi: Enerji ve Performans
- At Nallama Rehberi: Ne Zaman, Nasıl ve Kaç Ayda Bir
- Tırnak Bakımı: Kesim Aralığı ve Çatlak Sorunları
- At Nabzı, Ateşi ve Solunumu: Normal Değerler ve Ölçüm
Diğer ırkları karşılaştırmak için at ırkları sayfasına göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İngiliz atı saatte kaç km hız yapar?
Safkan İngiliz atı yarışta saatte 60-70 km hıza ulaşır. Kayıtlı en yüksek hız yaklaşık 70,8 km/saattir; uzun koşularda ortalama hız saatte 55-60 km civarındadır.
Arap atı ile İngiliz atı arasındaki fark nedir?
İngiliz atı daha uzun (157-173 cm) ve ağırdır, baş profili düzdür; kısa ve orta mesafede daha hızlıdır. Arap atı daha küçük (140-156 cm), burnu içbükey ve kuyruğu yüksektir; uzun mesafe dayanıklılığında öne geçer.
İngiliz atı kaç kilo gelir?
Yetişkin bir Safkan İngiliz atı genellikle 450-550 kg gelir. Yarıştaki atlar formda tutuldukları için bu aralığın alt kısmına yakındır.
İngiliz atı kaç yıl yaşar?
Safkan İngiliz atları genellikle 25-28 yıl yaşar. Yarış kariyeri çoğunlukla 2-6 yaş arasındadır; sonrasında binek, spor ya da damızlık olarak yaşamlarını sürdürürler.
Bir atın Safkan İngiliz olduğu nasıl anlaşılır?
Görünüşe bakarak kesin anlaşılmaz; atın soy kaydı olmalıdır. Türkiye'de yarış kaydı olan atlar TJK'nın at sorgulama sisteminden adıyla sorgulanabilir; soy DNA testiyle doğrulanır.
Safkan İngiliz atı yeni başlayanlar için uygun mu?
Genellikle değildir. Enerjik ve hassas yapısı deneyimli bir binici ister. Yarıştan çıkıp sakinleşmiş ve yeniden eğitilmiş bazı atlar ise acemi biniciler için uygun olabilir.



