Koyun ve Keçiye İki Hastalığa Karşı Tek Aşı
Türkiye'de koyun-keçi çiçeği ve koyun-keçi vebasına karşı geliştirilen birleşik aşı çalışmalarında sona gelindi. Saha denemeleri devam eden projenin küçükbaş hayvan sağlığında yeni bir dönem başlatması hedefleniyor.
Koyun ve keçi yetiştiriciliğinde hastalıklarla mücadeleyi kolaylaştırabilecek yeni bir aşı çalışmasında önemli aşama kaydedildi. Tarım ve Orman Bakanlığı, koyun-keçi çiçeği ile koyun-keçi vebasına karşı geliştirilen birleşik aşının hazırlık çalışmalarını tamamladı. Saha denemelerinin devam ettiği projeyle küçükbaş hayvanlarda koruyucu sağlık uygulamalarının daha pratik hale getirilmesi hedefleniyor.
Türkiye'de küçükbaş hayvancılığın sürdürülebilirliği açısından hayvan sağlığı, üreticilerin en önemli gündem maddeleri arasında bulunuyor. Özellikle sürülerde ciddi ekonomik kayıplara neden olabilen bulaşıcı hastalıklar, hem yetiştiricileri hem de hayvancılık sektörünü yakından ilgilendiriyor. İki önemli hastalığa yönelik aşıların tek uygulamada birleştirilmesi için yürütülen çalışma bu nedenle dikkat çekiyor.
Küçükbaş yetiştiriciliğinde iki hastalık için ortak aşı hedefi
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 6 Kasım 2026 tarihinde İstanbul'da açılan Marmara Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonu'nda yaptığı açıklamada birleşik aşı projesinin geldiği aşamayı paylaştı.
Bakanlık tarafından yürütülen çalışmada koyun-keçi çiçeği ve koyun-keçi vebasına karşı kullanılan aşıların birleştirilmesine yönelik çalışmalar tamamlandı. Projenin saha denemeleri ise devam ediyor.
Birleşik aşının geliştirilmesindeki temel amaç, iki farklı hastalığa karşı koruyucu uygulamanın tek bir aşıda buluşturulması. Bu yaklaşımın hayata geçirilmesi halinde özellikle hayvan sayısı yüksek işletmelerde aşılama organizasyonunun kolaylaşmasına katkı sağlaması bekleniyor.
Ancak saha denemeleri henüz sonuçlanmadı. Bu nedenle aşının piyasaya çıkış tarihi, uygulama takvimi ve yetiştiricilere sunulacağı koşullar hakkında kesinleşmiş bir bilgi bulunmuyor.
Koyun-keçi çiçeği ve vebası neden önemli?
Küçükbaş hayvanlarda görülen bulaşıcı hastalıklar, sürü sağlığını tehdit etmenin yanında et ve damızlık üretimini de olumsuz etkileyebiliyor. Bu nedenle hastalıkların ortaya çıkmadan önlenmesi, hayvancılık işletmelerinin ekonomik devamlılığı açısından büyük önem taşıyor.
Koyun-keçi çiçeği hastalığı
Koyun ve keçilerde görülen viral bir hastalık olan koyun-keçi çiçeği, ateş, deri üzerinde oluşan karakteristik lezyonlar ve genel durum bozukluğuyla kendini gösterebilir. Hastalık hayvanların gelişimini ve işletmenin üretim performansını olumsuz etkileyebilir.
Hastalığın kontrolünde aşılama, karantina, hayvan hareketlerinin denetlenmesi ve işletme biyogüvenliği önemli yer tutar.
Koyun-keçi vebası (PPR)
Koyun ve keçilerin önemli bulaşıcı hastalıklarından biri olan koyun-keçi vebası, özellikle ateş, ağız ve burun bölgesindeki lezyonlar, solunum ve sindirim sistemi belirtileriyle ortaya çıkabilir.
Hastalık sürüler arasında hızla yayılabildiğinden erken teşhis ve koruyucu veteriner hekimlik uygulamaları büyük önem taşır. Salgınların önlenmesi, hayvan kayıplarının ve üretim kesintilerinin azaltılmasında belirleyicidir.
Hayvan hastalıklarında dikkat çeken azalma
Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı'nın paylaştığı verilere göre yürütülen hayvan sağlığı çalışmalarında bazı önemli hastalıkların görüldüğü noktalarda azalma sağlandı.
| Hastalık | Hastalık mihraklarındaki azalma |
|---|---|
| Koyun-keçi vebası | %68 |
| Mavi dil hastalığı | %70 |
| Koyun-keçi çiçeği | %40 |
Açıklanan oranlar hastalık mihraklarının sayısındaki azalmayı ifade ediyor. Bu veriler, hastalıkların tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Bakanlık, koruyucu veteriner hekimlik hizmetlerinin ve programlı aşılama çalışmalarının devam ettiğini bildiriyor.
Yerli veteriner aşı üretiminde kapasite artırılacak
Birleşik aşı çalışması, Türkiye'nin veteriner sağlık alanındaki yerli üretim hedefleriyle birlikte değerlendiriliyor. Bakan Yumaklı, Etlik ve Pendik'te yeni aşı üretim tesisleri için çalışmaların sürdüğünü açıkladı.
Şap Enstitüsünün uluslararası ölçekte GMP sertifikasına sahip olması için yürütülen çalışmaların tamamlandığını belirten Yumaklı, veteriner kontrol laboratuvarlarının da ileri biyogüvenlik standartlarına taşınmasının hedeflendiğini ifade etti.
Yerli üretim kapasitesinin geliştirilmesi, Türkiye'nin hayvan hastalıklarıyla mücadelede dış kaynaklara bağımlılığını azaltabilecek önemli adımlar arasında yer alıyor.
Hayvancılıkta hayvan varlığı artıyor
Bakanlığın açıkladığı verilere göre Aralık 2023 ile Haziran 2026 arasındaki dönemde Türkiye'nin büyükbaş hayvan varlığı yaklaşık yüzde 7,7, küçükbaş hayvan varlığı ise yüzde 16 arttı.
Hayvan sayısındaki artışın yanında sürü sağlığının korunması da hayvancılık politikalarının önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Çünkü hayvan varlığının büyümesi kadar mevcut sürülerin sağlıklı tutulması da üretim kapasitesi açısından belirleyici.
Yumaklı, 2025 yılında yaşanan ağır şap hastalığı sürecinin yaklaşık dört ay içerisinde baskı altına alındığını da belirtti.
Yavru kayıpları için atık desteği genişletildi
Hayvancılık işletmelerinde ekonomik kayıplara yol açan yavru atıkları için destek kapsamının genişletildiği açıklandı. Yeni düzenlemeyle bulaşıcı hastalıklar nedeniyle meydana gelen yavru kayıpları da destek kapsamına dahil edildi.
2026 yılı için açıklanan yavru atığı destek tutarları şöyle:
| Hayvan türü | Yavru atığı desteği |
|---|---|
| Buzağı | 20.000 TL |
| Kuzu ve oğlak | 4.000 TL |
Destekten yararlanma koşulları, veteriner hekim tespiti ve ilgili mevzuat hükümlerine göre değerlendiriliyor. Üreticilerin başvuru ve belgelendirme şartları için İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerinden bilgi alması gerekiyor.
Hayvan sevklerinde denetimler sıkılaştırılıyor
Hayvan hastalıklarının yayılmasını önlemek için yalnızca işletmelerdeki aşılama çalışmaları yeterli değil. Hayvanların iller ve bölgeler arasında taşınması sırasında da sağlık kontrollerinin yapılması gerekiyor.
Bu amaçla Türkiye genelinde veteriner yol kontrol ve denetim istasyonları kuruluyor. İstanbul'daki Marmara Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonu'nun hizmete alınmasıyla faaliyetteki istasyon sayısı 6'ya yükseldi.
Erzurum, Elazığ, Kayseri, Çankırı ve Ankara'daki istasyonların ardından Çanakkale ve Mersin'de de yeni istasyonların açılması planlanıyor. Böylece ülke genelinde toplam 8 kontrol istasyonuna ulaşılması hedefleniyor.
7,5 milyon hayvanın sevki denetlendi
Bakan Yumaklı'nın paylaştığı bilgilere göre faaliyette bulunan beş veteriner yol kontrol istasyonunda bugüne kadar gerçekleştirilen denetimlerde önemli sayılara ulaşıldı.
| Denetim verisi | Sonuç |
|---|---|
| Kontrol edilen araç | 48.853 |
| Kontrol edilen canlı hayvan | 7,5 milyon |
| Uygunsuzluk tespit edilen araç | 2.204 |
| Uygunsuzluk tespit edilen hayvan | 22.817 |
| Kontrol noktalarından kaçınanlara uygulanan yaptırım | Yaklaşık 36 milyon TL |
Denetimlerin temel amacı, hayvan nakillerinde sağlık kurallarına uyulmasını sağlamak, hastalıkların bölgeler arasında taşınmasını önlemek ve kurallara uygun üretim yapan yetiştiricileri korumak.
Trakya'nın hastalıktan ari statüsü korunuyor
Türkiye'de hayvan hareketlerinin kontrolünde Trakya Bölgesi özel bir öneme sahip. Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatı tarafından Trakya, şap hastalığından aşılı ari bölge statüsünde bulunuyor. İstanbul'un Avrupa Yakası da bu statü kapsamındaki bölgeler arasında yer alıyor.
Anadolu'dan Trakya'ya gerçekleştirilen hayvan sevklerinin kontrol edilmesi, bölgenin mevcut sağlık statüsünün korunması açısından önem taşıyor. Yeni kontrol istasyonları da bu denetim altyapısının güçlendirilmesine katkı sağlıyor.
Birleşik aşının küçükbaş yetiştiricisine olası katkısı
Koyun-keçi çiçeği ve koyun-keçi vebasına yönelik birleşik aşı projesi, küçükbaş hayvancılıkta koruyucu sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi açısından önemli bir çalışma olarak öne çıkıyor.
Tek uygulamada iki hastalığa karşı koruma sağlayacak bir aşının kullanıma alınması, gelecekte aşılama süreçlerinin daha kolay planlanmasına yardımcı olabilir. Bununla birlikte aşının etkinliği, uygulama şekli ve koruma süresi saha denemelerinin sonuçlarıyla netleşecek.
Şimdilik yetiştiricilerin mevcut aşılama programlarını aksatmaması, yeni uygulamalar hakkında Bakanlık ve veteriner hekimlerin açıklamalarını takip etmesi gerekiyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Koyun ve keçiler için geliştirilen birleşik aşı hangi hastalıkları kapsıyor?
Birleşik aşı çalışması koyun-keçi çiçeği ve koyun-keçi vebası hastalıklarını kapsıyor. Amaç, iki hastalığa karşı korumayı tek bir aşı uygulamasında birleştirmek.
Birleşik koyun-keçi aşısı kullanıma girdi mi?
Hayır. Aşıları birleştirmeye yönelik çalışmalar tamamlandı ancak saha denemeleri devam ediyor. Kullanıma giriş tarihi henüz açıklanmadı.
Birleşik aşının küçükbaş hayvan yetiştiricisine faydası ne olacak?
Uygulamaya alınması halinde iki hastalığa yönelik aşılama işlemlerinin tek uygulamada birleştirilmesi ve işletmelerde aşılama organizasyonunun kolaylaştırılması hedefleniyor.
Koyun-keçi çiçeği hastalığı nedir?
Koyun ve keçilerde görülen, ateş ve deri lezyonlarıyla kendini gösterebilen bulaşıcı viral bir hastalıktır. Sürü sağlığını ve işletmelerin ekonomik verimliliğini olumsuz etkileyebilir.
Koyun-keçi vebası nasıl bir hastalıktır?
Koyun ve keçilerde görülen bulaşıcı bir viral hastalıktır. Ateş, ağız lezyonları, solunum ve sindirim sistemi belirtileri oluşturabilir. Hastalıkla mücadelede aşılama ve biyogüvenlik uygulamaları önemlidir.
Türkiye'de koyun-keçi vebası vakaları azaldı mı?
Bakan Yumaklı'nın açıkladığı verilere göre koyun-keçi vebası hastalığı mihraklarında yüzde 68 azalma sağlandı.
Koyun-keçi çiçeği hastalığında azalma oranı kaç?
Bakanlığın açıkladığı verilere göre koyun-keçi çiçeği hastalığı mihraklarında yüzde 40 azalma bildirildi.
Yerli aşı üretimi nerede yapılacak?
Etlik ve Pendik'te yeni aşı üretim tesisleri için çalışmalar yürütülüyor. Amaç, Türkiye'nin veteriner aşı üretim kapasitesini artırmak.
Kuzu ve oğlak yavru atığı desteği ne kadar?
2026 yılı düzenlemesine göre kuzu ve oğlak başına 4.000 TL yavru atığı desteği bulunuyor. Destek, ilgili mevzuat ve tespit koşulları çerçevesinde değerlendiriliyor.
Yetiştiriciler aşı ve küpe için ücret ödeyecek mi?
Bakan Yumaklı, 2026 yılından itibaren yetiştiricilerden küpe ve aşı için ücret alınmayacağını açıkladı.
Birleşik aşı mevcut aşıların yerine geçecek mi?
Bu konuda henüz kesinleşmiş bir uygulama açıklanmadı. Saha denemeleri ve Bakanlığın ilerleyen dönemde yapacağı değerlendirmeler belirleyici olacak.
Kaynak ve editör notu
Haber, Tarım ve Orman Bakanlığının 6 Kasım 2026 tarihli açıklamaları ve Anadolu Ajansı'nın ilgili haberi esas alınarak TarlaTapan editoryal yaklaşımıyla hazırlanmıştır. Destek tutarları 2026 yılına ilişkin resmî düzenlemeler dikkate alınarak aktarılmıştır.
TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.