Leylandi Ne Zaman ve Nasıl Budanır? Kuruma Nedenleri ve Bakım

Leylandi, Türkiye'de bahçe çitlerinde en çok kullanılan bitkilerden biridir. Hızlı büyümesi, her dem yeşil olması ve kısa sürede yoğun bir perde oluşturması onu popüler yapar. Ancak bu hızlı büyüme, düzenli budama gerektirir. Budanmayan leylandi kısa sürede çok büyür, alttan seyrekleşir ve kontrol edilemez hale gelir. Yanlış budanan leylandi ise çoğu zaman kalıcı kahverengi boşluklar bırakır.

Leylandi Ne Zaman Budanır?

• İlk budama: ilkbahar sonu ile yaz başı arasında (mayıs-haziran), yeni sürgünler geliştikten sonra yapılır.
• İkinci budama: yaz sonunda veya sonbahar başında (ağustos sonu - eylül) yapılır. Böylece kış gelmeden yeni sürgünlerin olgunlaşması için zaman kalır.
• Hızlı büyüyen çitlerde yılda üç hafif budama da yapılabilir.
• Kış aylarında, don dönemlerinde ve yaz ortasının yakıcı sıcağında budama yapılmaz. Sıcakta budanan yapraklar güneş yanığına uğrayabilir.
• Kuşların yuva yaptığı dönemde çitin içi kontrol edilmeden sert budama yapılmamalıdır.

En Önemli Kural: Kahverengi Oduna Kesmeyin

Leylandinin en önemli özelliği, yaşlı ve yapraksız kahverengi odundan yeniden sürgün vermemesidir. Dalların iç kısmında yeşil yaprak bulunmayan bölgeye kadar kesim yapılırsa o bölge kalıcı olarak kahverengi ve boş kalır.

Bu nedenle:

• Leylandi her zaman yeşil yapraklı kısımdan budanır.
• Her budamada yalnızca son yılın büyümesinin bir kısmı alınır.
• Çok büyümüş bir leylandiyi birden istenen boya indirmek mümkün değildir. Boy ancak düzenli ve hafif budamalarla kontrol altında tutulabilir.
• Tepeden kesim yapılabilir, ama tepesi kesilen leylandi yanlara doğru dallanır ve tepe kısmı bir süre düz ve seyrek görünebilir.

Leylandi Nasıl Budanır?

• Keskin ve temiz bir çit makası veya elektrikli çit budama makinesi kullanılır. Kör bıçak dalları ezer ve kahverengileşmeye yol açar.
• Çitin yan yüzleri, tabanı tepesinden biraz geniş olacak şekilde hafif eğimli budanır. Bu yamuk şekil, alt dalların da ışık almasını sağlar ve çitin altının seyrekleşmesini önler.
• Önce yan yüzler, sonra tepe budanır.
• Düz bir tepe için iki kazık arasına gerilen ip kılavuz olarak kullanılabilir.
• Budama artıkları çitin dibinden ve içinden temizlenir; içeride kalan artıklar mantar hastalıklarına neden olabilir.

Yeni Dikilen Leylandide Şekil Budaması

Genç leylandilerde ilk yıllarda amaç, çitin alttan itibaren sık ve dolgun olmasıdır:

• Yan dalların uçları hafifçe alınarak dallanma teşvik edilir.
• Ana tepe, çitin istenen yüksekliğe yaklaşana kadar genellikle kesilmez.
• İstenen yüksekliğin biraz altına gelindiğinde tepe kesilir ve sonrasında her yıl düzenli budanır.

Leylandi Neden Kurur?

Leylandide kahverengileşme ve kuruma, bahçe sahiplerinin en sık şikâyetlerinden biridir. Başlıca nedenleri şunlardır:

• Kuraklık: Leylandi, özellikle dikimden sonraki ilk yıllarda ve sıcak yaz aylarında suya ihtiyaç duyar. Uzun süre susuz kalan bitkilerde dallar kahverengileşir.
• Aşırı sulama ve drenaj sorunu: Su tutan, ağır topraklarda kökler çürüyebilir.
• Yanlış budama: Kahverengi oduna kadar yapılan kesimler kalıcı boşluklar bırakır.
• Mantar hastalıkları: Bazı mantar hastalıkları dal kurumalarına ve kanserlere yol açabilir. Kuruyan dallar sağlam kısma kadar kesilip uzaklaştırılmalıdır.
• Zararlılar: Yaprak bitleri ve diğer zararlılar sürgünlerde sararma ve kahverengileşmeye neden olabilir.
• Kış hasarı: Kuru ve soğuk rüzgârlar, özellikle genç bitkilerde yaprak yanıklarına yol açabilir.
• İç kısımların doğal kahverengileşmesi: Sık çitlerin iç kısmındaki yaşlı yapraklar ışık alamadığı için doğal olarak kahverengileşir ve dökülür. Bu normaldir.

Kuruma yaygınsa ve nedeni anlaşılamıyorsa bir ziraat mühendisine danışmak doğru olur.

Leylandi Bakımı: Sulama ve Gübre

• Dikimden sonraki ilk iki yıl, özellikle yaz aylarında düzenli ve derin sulama yapılır.
• Yerleşmiş leylandiler kurağa daha dayanıklıdır, ama uzun kuraklık dönemlerinde sulama gerekir.
• İlkbaharda dengeli bir gübre verilmesi, büyümeyi ve yaprak rengini destekler.
• Çit dibine malç serilmesi nemi korur ve yabancı otları azaltır.

Leylandinin Hızlı Büyümesi İçin Ne Yapmalı?

• Tam güneş alan bir yere dikmek.
• İyi drene olan, organik maddece zengin bir toprak hazırlamak.
• İlk yıllarda düzenli ve derin sulamak.
• İlkbaharda dengeli gübre vermek.
• Çit dibini yabancı otlardan temiz tutmak.
• Dikim aralığını çok sık tutmamak; bitkilerin birbiriyle rekabeti büyümeyi yavaşlatır.

Sıkça Sorulan Sorular

Leylandi ne zaman budanır?

Leylandi genellikle yılda iki kez budanır: ilkbahar sonu ile yaz başı arasında (mayıs-haziran) ve yaz sonu ile sonbahar başı arasında (ağustos sonu-eylül). Don dönemlerinde ve yaz ortasının yakıcı sıcağında budama yapılmaz.

Leylandiler nasıl budanır?

Leylandi her zaman yeşil yapraklı kısımdan, keskin bir çit makasıyla budanır. Kahverengi, yapraksız oduna kadar kesim yapılmaz; bu kısımdan yeniden sürgün çıkmaz. Çit tabanı tepesinden biraz geniş olacak şekilde budanır.

Leylandi çam neden kurur?

Leylandide kurumanın başlıca nedenleri kuraklık, aşırı sulama ve kök çürümesi, kahverengi oduna kadar yapılan yanlış budama, mantar hastalıkları, zararlılar ve kış hasarıdır. Çitin iç kısımlarındaki yaşlı yaprakların kahverengileşmesi ise doğaldır.

Leylandilerin hızlı büyümesi için ne yapmalı?

Leylandi tam güneşte, iyi drene olan ve organik maddece zengin bir toprakta, ilk yıllarda düzenli ve derin sulanarak, ilkbaharda dengeli gübreyle beslenerek yetiştirilirse hızlı büyür. Çit dibinin yabancı otlardan temiz tutulması da büyümeyi destekler.

Leylandi kesilince tekrar çıkar mı?

Yeşil yapraklı kısımdan kesilen leylandi yeniden sürgün verir. Ancak yapraksız, kahverengi yaşlı odundan kesildiğinde o bölgeden yeni sürgün çıkmaz ve kalıcı boşluk oluşur. Bu yüzden leylandi düzenli ve hafif budanmalıdır.