Amaryllis Çiçeği Bakımı: Her Kış Yeniden Çiçek Açtırmanın Yolu
Amaryllis çiçeği bakımı: soğan ne zaman dikilir, nerede durur, nasıl sulanır, gübreleme, sonbahar dinlenmesi ve her yıl yeniden çiçek açtırma.
Amaryllis çiçeği bakımında üç kural vardır: Çiçeklenirken aydınlık ama öğle güneşi almayan, 18-20 °C civarında bir yerde durur ve toprağı hafif nemli tutulur. Çiçekten sonra temmuz sonuna kadar sulanıp gübrelenir. Sonbaharda ise kuru, serin ve karanlık bir yerde dinlendirilir. Bu döngüyle aynı soğan yıllarca her kış yeniden çiçek açar.
Çoğu kişi amaryllisi yılbaşından sonra atar. Oysa soğanı uzun ömürlüdür, yıllar içinde büyür ve yavru soğan da verir. Bu rehberde bitkinin yıl boyunca neye ihtiyaç duyduğunu adım adım anlatıyoruz.
Amaryllis nedir?
Çiçekçilerde amaryllis adıyla satılan bitki, bilimsel olarak Hippeastrum cinsinden bir soğanlı bitkidir. Orta ve Güney Amerika kökenlidir.
Asıl amaryllis olan Amaryllis belladonna ise Güney Afrika kökenlidir ve yaz sonunda çiçek açar. Kış çiçeği olarak satılan amaryllisin neredeyse tamamı Hippeastrum'dur. Günlük dilde ikisine de amaryllis dendiği için biz de bu adı kullanıyoruz.
Bitki kalın, içi boş bir çiçek sapı ve genellikle dört büyük, huni biçimli çiçek verir. Kırmızı, beyaz, pembe, somon ve iki renkli çeşitleri vardır.
Soğan mı, saksılı bitki mi alınmalı?
Bitkiyi yıllarca tutmak istiyorsanız çıplak soğan ya da topraklı saksıda bitki alın. Mumlu ve cam içindeki amaryllisler güzeldir ama çoğu tek sezonluktur.
Soğan alırken şunlara bakın:
- Soğan iri, ağır ve sert olmalı; yumuşak ya da koyu lekeli yeri olmamalı.
- Dip kısmında sağlıklı, açık renkli kök kalıntıları görünmeli.
- Üzerinde küf olmamalı, küf kokusu gelmemeli.
İri soğanlar çoğu zaman iki çiçek sapı verir. Küçük soğanlar daha zayıf çiçek açar ya da bir yıl toparlanması gerekir.
Amaryllis soğanı ne zaman ve nasıl dikilir?
Yılbaşında çiçek görmek için soğanı ekim sonu ya da kasım başında dikin. Dikimden çiçeğe kadar genellikle altı-sekiz hafta geçer.
Soğanın üçte biri ile yarısı toprağın üstünde kalmalıdır. Saksı, soğanın çevresinde yalnızca iki-üç santimetre boşluk bırakacak büyüklükte olmalıdır.
- Saksı seçin: devrilmeyecek kadar ağır, dibinde su deliği olan bir saksı.
- Drenaj yapın: dibe ince bir kat çakıl ya da kil topu serin.
- Toprak hazırlayın: kaliteli saksı toprağına biraz kum veya perlit karıştırın.
- Soğanı yerleştirin: kökleri birkaç saat ılık suda bekletin, sonra dikip toprağı hafifçe bastırın.
- Az sulayın: toprak yalnızca hafif nemli olsun.
Birden fazla soğanınız varsa iki-üç hafta arayla dikerek çiçek dönemini şubata kadar uzatabilirsiniz.
Amaryllis evde nerede durmalı?
En iyi yer, aydınlık ama öğle güneşini doğrudan almayan, sıcaklığı dengeli ve cereyansız bir köşedir. Doğu ya da batı penceresinin önü idealdir.
Çiçek sapı büyürken ortam biraz sıcak olabilir. Çiçekler açtıktan sonra 18 °C civarındaki biraz serin bir yer, çiçeklerin daha uzun dayanmasını sağlar.
Saksıyı birkaç günde bir biraz çevirin. Sap ışığa doğru eğilir. Ağır bir saksı ya da ince bir destek çubuğu, bitkinin devrilmesini önler. Kalorifer peteğinin üstü ve sık açılan kapının önü uygun değildir.
Amaryllis nasıl sulanır?
Çiçek sapı bir karış boyuna gelene kadar az, sonra toprağın üstü kurudukça düzenli sulayın. Soğanın kendisi ıslanmamalıdır.
En iyisi saksı altlığından sulamaktır. Toprak suyu alttan çeker, soğan kuru kalır. Yaklaşık on beş dakika sonra altlıkta kalan suyu dökün. Durgun su soğanı çürütür ve amaryllisin ölmesinin en sık nedeni budur.
Sonbahardaki dinlenme döneminde hiç sulanmaz. Ayrıntılar için Amaryllis nasıl sulanır? yazısına bakabilirsiniz.
Amaryllis ne zaman gübrelenir?
Çiçek bittikten sonra, yapraklar büyürken temmuz sonuna kadar yaklaşık iki haftada bir gübrelenir. Soğan bu dönemde bir sonraki çiçek için güç toplar.
Çiçekli bitkiler için sıvı gübreyi paketteki dozda sulama suyuna katın. Çiçeklenme sırasında ve dinlenme döneminde gübre gerekmez. Yazın gübre almayan amaryllis, kışın çoğu zaman yalnızca yaprak verir.
Yıl boyu bakım takvimi
Amaryllisin çiçeklenme, büyüme ve dinlenmeden oluşan net bir yıllık döngüsü vardır:
| Dönem | Evre | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Aralık-şubat | Çiçeklenme | aydınlık, 18-20 °C, ölçülü sulama, gübre yok |
| Şubat-mart | Çiçek sonrası | solan çiçekler kesilir, sap kurumaya bırakılır |
| Mart-temmuz | Büyüme | yapraklar korunur, sulama, iki haftada bir gübre |
| Mayıs ortasından itibaren | Yaz | istenirse yarı gölgede dışarıda |
| Ağustos | Geçiş | sulama azaltılır, gübre kesilir |
| Eylül başı-ekim sonu | Dinlenme (8-10 hafta) | kuru, karanlık, serin (10-16 °C) |
| Ekim sonu-kasım | Yeniden başlatma | taze toprak, aydınlık ve ılık yer, yavaşça sulama |
Aylar yaklaşıktır ve çiçeklenme tarihine göre kayar.
Çiçek bitince ne yapılır?
Solan çiçekleri kesin, ancak çiçek sapını sararıp yumuşayana kadar bırakın. Sonra sapı soğanın bir-iki santimetre üstünden kesin. Yeşil yapraklar mutlaka bitkide kalır.
Çiçekten sonraki aylarda soğanı besleyen kısım yapraklardır. Bitki bir sonraki çiçeğin besinini yapraklarla üretir. Yeşil yaprakları kesmek soğanı çok zayıflatır.
Adımları Amaryllis çiçek açtıktan sonra yazısında anlattık.
Amaryllis neden dinlendirilir?
Dinlendirilmeyen amaryllis çoğu zaman düzensiz çiçek açar ya da hiç açmaz. Sonbahardaki kuru ve serin mola, bitkinin anavatanındaki kurak mevsimi taklit eder ve yeni çiçeğin zamanlamasını sağlar.
Ağustostan itibaren sulamayı azaltıp sonra tamamen kesin. Yapraklar sararıp çekilir. Ardından soğanı yaklaşık sekiz-on hafta boyunca 10-16 °C civarında karanlık ve serin bir yerde tutun.
Nasıl yapılacağını Amaryllis soğanı dinlenme dönemi ve Amaryllis yeniden nasıl çiçek açar? yazılarında bulabilirsiniz.
Mumlu ve camda amaryllis
Mumlu amaryllis toprak da su da istemez; soğan çiçek için gereken her şeyi içinde taşır. Çiçekten sonra genellikle tükenir ve nadiren kurtarılır.
Camdaki amaryllis ise toprak olmadan suda büyür. Burada yalnızca kökler suda durur, soğan kuru kalır. Yeniden çiçek açması isteniyorsa çiçekten sonra toprağa alınmalıdır.
Ayrıntılar Mumlu amaryllis ve Camda ve vazoda amaryllis yazılarında.
Amaryllis zehirli mi?
Evet, amaryllisin bütün kısımları zehirlidir, en çok da soğanı. Yutulduğunda bulantı, kusma ve ishale yol açabilir.
Kedi ve köpekler için özellikle tehlikelidir. Bitkiyi çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacağı bir yere koyun, saksı değiştirirken eldiven kullanın. Daha fazlası Amaryllis zehirli mi? yazısında.
Amaryllis çoğaltılabilir mi?
Evet, en kolay yolu yavru soğanlardır. Yaşlı ve iyi bakılmış soğanlar kenarlarında küçük yan soğanlar oluşturur.
Yavru soğan başparmak kalınlığına gelip kendi köklerini salınca, saksı değiştirirken temiz bir bıçakla ayırıp ayrı bir saksıya dikin. Genç soğanlar ilk bir-iki yıl dinlendirilmeden büyütülür. Çiçek açmaları genellikle iki-üç yıl sürer.
Tohumla da çoğaltılabilir, ancak tohumdan çiçeğe kadar yıllar geçer ve çiçek rengi önceden kestirilemez.
Amaryllis çiçeğinin anlamı nedir?
Amaryllis çiçek dilinde gurur, güzellik ve kararlılığı simgeler; adını antik Yunan ve Roma şiirlerindeki bir çoban kızından alır. Yunanca kökü "parlamak, ışıldamak" anlamıyla ilişkilendirilir.
Kışın, doğanın en sade zamanında açan iri ve parlak çiçekleri nedeniyle Avrupa'da yılbaşı ve Noel dönemiyle özdeşleşmiştir. Kırmızı amaryllis bu yüzden yeni yıl hediyesi olarak sık tercih edilir. Beyaz çeşitler daha sade ve zarif bir hediye olarak görülür.
Amaryllis çeşitleri
Piyasada pek çok renk ve biçimde amaryllis bulunur. Bakım bütün çeşitlerde aynıdır; yalnızca boy ve çiçek biçimi değişir.
- İri çiçekli çeşitler: klasik, çok büyük huni çiçekli; çoğunlukla kırmızı ya da beyaz.
- Katmerli çeşitler: çok taç yapraklı ve gösterişli, ama ağır oldukları için destek isteyebilir.
- Küçük çiçekli çeşitler: daha narin, çoğu zaman sap başına daha fazla çiçek.
- İki renkli çeşitler: çizgili, kenarlı ya da benekli.
Yeni başlayanlar için iri, katmersiz kırmızı ya da beyaz çeşitler en sağlam seçimdir.
Amaryllis bahçede yetişir mi?
Türkiye'nin büyük bölümünde amaryllis kışı dışarıda geçiremez, çünkü don ona zarar verir. Bu yüzden saksıda yetiştirilip yazın balkona ya da bahçeye çıkarılır.
Kışları donsuz geçen sıcak kıyı bölgelerinde, korunaklı ve iyi drene olan bir yerde bahçeye dikildiği de görülür. Ancak yağışlı kışlarda soğan çürüyebilir. Emin değilseniz saksıda tutmak daha güvenlidir.
Sık görülen sorunlar
En sık görülen sorunlar çiçek açmama, soğan çürümesi ve sapın devrilmesidir. Çoğunun nedeni fazla su, dinlenme eksikliği ya da az ışıktır:
| Sorun | Sık görülen neden |
|---|---|
| yalnızca yaprak, çiçek yok | dinlenme yok, yazın gübre yok, yapraklar erken kesilmiş |
| soğan yumuşak ya da kokuyor | fazla su, çürüme |
| sap devriliyor | az ışık, hafif saksı |
| çiçekler çabuk soluyor | fazla sıcak, doğrudan güneş |
| soğan ve yapraklarda kırmızı lekeler | mantar hastalığı, çoğunlukla fazla nemden |
Bu Rehberin Alt Konuları
- Amaryllis Nasıl Sulanır? Soğanı Çürütmeden Doğru Sulama
- Mumlu Amaryllis: Bakımı, Çiçeği ve Sonrası
- Camda Amaryllis: Topraksız Nasıl Çiçek Açar?
- Amaryllis Çiçek Açtıktan Sonra: Atmayın, Bakıma Devam Edin
- Amaryllis Soğanı Dinlenme Dönemi: Çiçeğin Hazırlandığı Mola
- Amaryllis Yeniden Nasıl Çiçek Açar? Yıl Boyu Yol Haritası
- Amaryllis Zehirli mi? Evcil Hayvan Sahipleri ve Aileler İçin
İlginizi Çekebilecek Diğer Çiçek Rehberleri
Sıkça Sorulan Sorular
Amaryllis çiçeği ne kadar süre açık kalır?
Her çiçek birkaç gün dayanır; dört çiçekli bir sap toplamda iki-üç hafta açık kalır. 18 °C civarında serin bir yerde daha uzun dayanır.
Amaryllis soğanı ne zaman ekilir?
Yılbaşında çiçek için ekim sonu ya da kasım başında. Dikimden çiçeğe genellikle altı-sekiz hafta geçer.
Amaryllis kaç günde bir sulanır?
Sabit bir gün yoktur. Toprağın üst kısmı kuruyunca, tercihen altlıktan sulanır. Sap bir karış olana kadar az su verilir.
Amaryllis her yıl çiçek açar mı?
Evet, yazın gübrelenir ve sonbaharda dinlendirilirse aynı soğan yıllarca her kış çiçek açar.
Amaryllis çiçeği bitince atılır mı?
Hayır. Solan çiçekler ve kuruyan sap kesilir, yapraklar bırakılır. Soğan bakılmaya devam edilirse ertesi kış yeniden çiçek açar.
TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.