Buğdayda Üst Gübreleme

Buğday yetiştiriciliğinde üst gübreleme, bitkinin büyüme dönemlerinde ihtiyaç duyduğu azotun uygun zamanda toprağa verilmesini sağlayan önemli bir uygulamadır. Azot, verim ve kaliteyi doğrudan etkileyen temel besin elementi olduğu için tek seferde uygulanması yerine gelişim dönemlerine bölünerek verilmesi daha yüksek fayda sağlar. Böylece hem azot kayıpları azaltılır hem de bitkinin ihtiyacı olduğu anda besin alması sağlanır.

Buğdayda Üst Gübreleme Neden Yapılır?

Azot, toprakta kolay hareket eden ve yağış ile yıkanabilen bir besin elementidir. Ayrıca sıcak ve kuru hava koşullarında gaz halinde kayıplar meydana gelebilir. Bu nedenle üst gübreleme;

• Başak sayısını artırır.
• Tane dolgunluğunu destekler.
• Protein oranını yükseltir.
• Kaliteli ürün elde edilmesine katkı sağlar.
• Bitkinin gelişim dönemlerinde besin ihtiyacını karşılar.

Üst Gübreleme Zamanı

Azot uygulamasının zamanlaması, alınacak verim üzerinde büyük etkiye sahiptir. Genel uygulamada azotun bir bölümü ekim sırasında, kalan kısmı ise üst gübreleme şeklinde uygulanır. Yoğun üretim yapılan alanlarda azotun üç farklı döneme bölünmesi daha başarılı sonuçlar verir.

Kardeşlenme Dönemi

İlk üst gübre uygulaması kardeşlenmenin aktif olduğu dönemde gerçekleştirilir. Çoğu bölgede bu dönem Şubat sonu ile Mart başına denk gelir. Bu aşamada en yaygın tercih edilen gübre %46 Azot içeren Üre gübresidir.

Sapa Kalkma Dönemi

Bitkinin hızlı büyümeye başladığı sapa kalkma döneminde ikinci üst gübre uygulanır. Bu dönemde daha hızlı etki gösteren Amonyum Nitrat (%26 veya %33) ile CAN gübreleri tercih edilir.

Başaklanma Dönemi

Yüksek protein ve kaliteli tane üretimi hedefleniyorsa başaklanma döneminde ilave azot uygulaması yapılabilir. Sulanan alanlarda kontrollü şekilde verilen azot, tane kalitesinin yükselmesine katkı sağlar.

Üst Gübreleme Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yağışın Önemi

Üre gübresi uygulandıktan sonra kısa süre içerisinde yağış alınması önemlidir. Uzun süre yağış görülmez ve hava sıcak olursa azotun önemli bir bölümü amonyak gazı halinde kaybolabilir. Bu nedenle uygulamanın yağmur öncesine veya hemen sonrasına denk getirilmesi önerilir.

Sulama ile Birlikte Uygulama

Sulama yapılan üretim alanlarında üst gübreleme birkaç parçaya bölünebilir. Gübre uygulamasından sonra sulama yapılması, azotun kök bölgesine ulaşmasını kolaylaştırır ve kullanım etkinliğini artırır.

Toprak Yapısına Göre Gübre Seçimi

Toprağın pH değeri ve kireç oranı kullanılacak gübre çeşidini etkiler. Kireçli ve alkali topraklarda uygun azot formunun tercih edilmesi bitkinin besin maddesinden daha iyi yararlanmasını sağlar.

Aşırı Azot Kullanımından Kaçının

Fazla azot uygulanması;

• Bitki boyunun gereğinden fazla uzamasına,
• Yatma problemlerinin oluşmasına,
• Su tüketiminin artmasına,
• Pas ve külleme gibi hastalıklara karşı hassasiyetin yükselmesine neden olabilir.

Buğdayda Azot Miktarı

Toprak analizi bulunmayan üretim alanlarında dekara uygulanacak toplam saf azot miktarı çoğunlukla 12-14 kg arasında planlanır. Sulanan ve yüksek verim hedeflenen alanlarda bu miktar 16-18 kg/da seviyelerine kadar çıkabilir.

• Kuru tarımda kardeşlenme döneminde genellikle 8-10 kg/da üre uygulanır.
• Sulu tarımda 10-12 kg/da üre kullanımı yaygın olarak tercih edilir.
• Makarnalık buğday çeşitleri, ekmeklik çeşitlere göre daha fazla azot ihtiyacı gösterebilir.

Verimli Bir Üst Gübreleme İçin Öneriler

1. Toprak analizine göre gübre programı hazırlayın.
2. Azotu tek sefer yerine birkaç uygulamaya bölün.
3. Yağış ve sulama planını dikkate alın.
4. Bitkinin gelişim dönemlerini yakından takip edin.
5. Gereğinden fazla azot kullanımından kaçının.
6. İklim ve toprak özelliklerine uygun gübre çeşidini tercih edin.